بازار جراحی و خدمات زیبایی در ایران فقط بازار پزشکان، کلینیکهای مجهز و متقاضیانی نیست که می خواهند بینی ، لب، صورت یا اندام خود را تغییر دهند .
در حاشیه این بازار بزرگ ، شبکهای از تبلیغات فریبنده ، مراکز غیر مجاز ، افراد فاقد صلاحیت ، محصولات تقلبی و واسطههایی شکل گرفته که از میل مردم به زیباتر شدن پول در می آورند ؛ گاهی بدون آن که کوچک ترین مسئولیتی در قبال عوارض احتمالی بپذیرند .
به گزارش سرویس اجتماعی تابناک ، ماجرا از جایی جدی میشود که مقامهای قضایی و پزشکی نیز درباره ابعاد این بازار هشدار میدهند .
در آبان ۱۴۰۴، رئیس کل دادگستری استان تهران اعلام کرد گزارش هایی از انجام جراحی زیبایی توسط افراد فاقد صلاحیت در (( زیر زمین ها و مکان های غیر بهداشتی )) دریافت شده است ؛ حتی در برخی موارد ، به گفته او ، از نام پزشکان خارجی برای جلب اعتماد مشتریان سوء استفاده شده است .
ژلهایی که فلهای وارد میشوند
یکی از عجیب ترین نمونه های تخلف ، ماجرای (( ژل فلهای )) است .
در اسفند ۱۴۰۲ ، دبیر انجمن صنفی کلینیک های تخصصی پوست و مو در تهران نسبت به ورود ژل های غیر مجاز در حجم بالا و تزریق آنها به مردم هشدار داد .
به گفته او ، این مواد در حجمهای بالا وارد و سپس در سرنگ های کوچک تر برای مصرف مشتریان عرضه می شوند .
عبارت (( ژل فلهای )) شاید در نگاه اول بیشتر شبیه اصطلاحی برای یک کالای معمولی باشد تا ماده ای که قرار است داخل بدن انسان تزریق شود .
اما تفاوت همین جاست : مصرف کننده باید بداند مادهای که وارد صورتش میشود چیست ، چه منشأیی دارد ، چگونه نگه داری شده و آیا اصلاً مجاز است یا نه .
در بازار غیر رسمی ، این زنجیره شفافیت ممکن است از بین برود ؛ محصولی که در کارخانه با بسته بندی ، شماره سری ساخت و شرایط مشخص تولید شده ، در نهایت ممکن است به ماده ای بی نام و نشان برای مصرف کننده تبدیل شود .
قاچاق ، تقلب و محصولاتی که هویتشان معلوم نیست
یکی دیگر از نقاط آسیب پذیر بازار زیبایی ، زنجیره تأمین محصولات است ؛ از فیلر و بوتاکس گرفته تا برخی تجهیزات و مواد مصرفی .
هرچه تقاضا بیشتر و نظارت دشوار تر باشد ، انگیزه برای ورود کالا های غیر مجاز و تقلبی هم بیشتر میشود .
مشکل اصلی برای بیمار فقط (( اصل یا فیک بودن )) یک محصول نیست ؛ بلکه در صورت تقلبی یا غیرمجاز بودن ، ممکن است ترکیب ماده، شرایط نگه داری ، تاریخ مصرف و حتی استریل بودن آن مشخص نباشد .
به همین دلیل ، بازار زیر زمینی زیبایی میتواند هم زمان دو قربانی داشته باشد : بیماری که هزینه محصول را میپردازد و بدنی که ماده ناشناخته دریافت می کند .
وقتی پزشک فقط روی کاغذ حضور دارد
تخلف همیشه به مواد تقلبی محدود نمیشود .
گاهی مشکل ، کسی است که قرار است اقدام پزشکی را انجام دهد .
در آذر ۱۴۰۴ ، وزارت بهداشت از شناسایی و اعلام فهرست مراکز درمانی و زیبایی غیرمجاز خبر داد و گفت برخی از این مراکز بدون مجوز رسمی فعالیت کرده و در فضای مجازی نیز تبلیغات گسترده دارند .
از سوی دیگر ، بازپرس دادسرای جرایم پزشکی تهران در آذر ۱۴۰۴ گفت بخش عمده ای از تبلیغکنندگان خدمات زیبایی فاقد پزشک هستند و در برخی موارد جراحیها توسط تکنسینها یا افراد فاقد صلاحیت انجام میشود.
یعنی ممکن است مشتری با تصور اینکه وارد یک (( کلینیک زیبایی )) شده ، در واقع وارد مرکزی شود که ساختار پزشکی آن چیزی نیست که تبلیغات وعده داده است .
دلال ها ؛ حلقهای که بیمار را به اتاق عمل می رساند
بخش دیگری از این بازار ، واسطه گری است ؛ افرادی که خودشان پزشک نیستند اما مشتری پیدا می کنند ، او را به پزشک یا مرکز معرفی میکنند و در ازای جذب بیمار یا هدایت او به یک مجموعه ، منفعت مالی می برند .
وجود واسطه در خودِ بازار خدمات لزوماً به معنای تخلف نیست ، اما وقتی انتخاب پزشک بر اساس پورسانت انجام شود ، یک خطر جدی ایجاد می شود : ممکن است معیار اصلی ، (( بهترین درمان برای بیمار )) نباشد ؛ بلکه (( بیشترین درآمد برای واسطه )) باشد .
در چنین شرایطی ، بیمار دیگر مشتری یک پزشک نیست ؛ مشتری یک شبکه فروش است .
اینستاگرام ؛ ویترین بزرگ بازار
فضای مجازی ، موتور محرک این بازار شده است .
عکس های قبل و بعد ، تخفیف های محدود ، وعده (( نتیجه تضمینی )) ، تصاویر افراد مشهور و تبلیغات اینفلوئنسری ، تصمیمی پزشکی را شبیه خرید یک کالای مصرفی نشان می دهند .
معاون سازمان نظام پزشکی در آبان ۱۴۰۴ تاکید کرد حدود ۹۰ درصد تبلیغات جراحی زیبایی و پلاستیک در فضای مجازی واقعی نیستند .
این اظهار نظر ، اگر چه یک بر آورد صنفی است و نباید آن را معادل یک آمار رسمی قطعی دانست ، نشان دهنده نگرانی جدی درباره کیفیت و صحت تبلیغات این حوزه است .
در همین فضا ، (( قبل و بعد )) می تواند از یک ابزار اطلاع رسانی به ابزار فروش تبدیل شود ؛ بدون آنکه بیمار بداند عکس ها مربوط به چه کسی ، چه زمانی و تحت چه شرایطی گرفته شده اند .
زیبایی در زیرزمین
شاید عجیب ترین تصویر این بازار همان چیزی باشد که مقام قضایی تهران از آن سخن گفته است : جراحی در زیر زمین و مکان های غیر بهداشتی .
جراحی زیبایی ، حتی اگر هدف آن فقط تغییر ظاهر باشد ، همچنان اقدام پزشکی است .
اتاق عمل ، بیهوشی ، استریل ، تجهیزات احیا و امکان رسیدگی فوری به عوارض ، موضوعاتی نیستند که بتوان آنها را با یک تخت ، چند ابزار و یک صفحه اینستاگرامی جایگزین کرد .
پرونده های مراکز غیرمجاز نشان میدهند که خطر فقط (( بد شدن نتیجه زیبایی )) نیست ؛ بلکه ممکن است عفونت ، آسیب بافتی ، عوارض ناشی از مواد تزریقی ، مشکلات ناشی از جراحی و در موارد شدید ، آسیبهای جبرانناپذیر رخ دهد .
بازار بزرگ تر ، وسوسه بزرگ تر
رشد تقاضای زیبایی ، فرصت اقتصادی بزرگی ساخته است ؛ اما همین پول میتواند افراد بیشتری را به سمت بخش های غیررسمی بازار بکشاند .
در یک سوی این بازار ، جراح متخصص ، بیمارستان مجهز و محصول دارای مجوز قرار دارد .
در سوی دیگر ، واسطه ، تبلیغ فریبنده ، محصول نامعلوم ، مرکز بدون مجوز و فرد فاقد صلاحیت .
شکل اصلی اینجاست که برای مشتری عادی ، تشخیص این دو جهان همیشه آسان نیست .
ممکن است هر دو در اینستاگرام صفحهای شیک داشته باشند ؛ هر دو عکس (( قبل و بعد )) منتشر کنند و هر دو وعده یک چهره زیباتر بدهند .
اما تفاوت واقعی در چیزی است که پشت دوربین دیده نمیشود : مجوز ، تخصص ، اصالت محصول ، استاندارد مرکز و مسئولیتپذیری در برابر عوارض .
بازار زیبایی ایران الزاماً بازار خطرناکی نیست ؛ اما بازار بزرگی است که بخش غیر مجاز آن می تواند بسیار خطرناک باشد .
و شاید مهم ترین هشدار برای مصرفکننده این باشد که قبل از پرسیدن (( قیمت عمل چقدر است ؟ )) بپرسد : چه کسی قرار است این کار را انجام دهد ، با چه ماده ای ، در کجا، با چه مجوزی و اگر مشکلی پیش آمد ، چه کسی پاسخگوست ؟
زیبایی یک کالا نیست که اگر تقلبی بود بتوان آن را پس داد .
وقتی محصول این بازار ، بدن انسان است ، هزینه یک انتخاب اشتباه می تواند بسیار بیشتر از پولی باشد که روی فاکتور نوشته شده است .
نوشتن دیدگاه جدید