یورو نیوز : در میان توانایی های شگفت انگیز بدن انسان ، شاید یکی از عجیب ترین آنها توانایی تولید (( سنگ )) باشد .
بسیاری از مردم با سنگ کلیه یا سنگ کیسه صفرا آشنا هستند و می دانند که این سنگ ها می توانند مشکلاتی ایجاد کنند .
اما انواع دیگری از سنگ ها نیز در بدن شکل می گیرند که شیوع کمتری دارند و حتی ممکن است در مکان هایی کاملا غیر منتظره ایجاد شوند .
این سنگ های بدن از چه موادی ساخته میشوند و برای جلوگیری از تشکیل آنها چه کارهایی میتوان انجام داد ؟
حدود یک نفر از هر ۱۰ نفر در طول زندگی خود به سنگ کلیه مبتلا می شود .
این سنگها عمدتا از کلسیم و اگزالات تشکیل میشوند ، موادی که از خون وارد ادرار میشوند .
اگزالات ها ترکیبات طبیعی هستند که هم در گیاهان و هم در بدن انسان وجود دارند .
هنگامی که مقدار اگزالات و کلسیم در ادرار افزایش پیدا کند ، این مواد میتوانند متبلور شوند و به تدریج روی یکدیگر تجمع پیدا کنند و سنگ تشکیل دهند .
اندازه سنگ های کلیه می تواند بسیار متفاوت باشد ؛ از کمتر از یک میلی متر گرفته تا چند سانتی متر یا حتی بیشتر .
شکل آنها نیز گاه غیر معمول است .
اگر سنگ در مجاری منشعب داخل کلیه ، یعنی کالیس ها ، تجمع پیدا کند ممکن است شکلی شبیه شاخ گوزن به خود بگیرد .
به این نوع سنگ ، (( سنگ شاخ گوزنی )) گفته می شود .
سنگ های کلیه زمانی مشکل ساز می شوند که وارد حالب ها شوند و آنها را مسدود کنند .
حالب ها دو لولهای هستند که ادرار را از کلیه ها به مثانه منتقل میکنند .
انسداد حالب میتواند باعث درد شدید در قسمت پایین کمر شود و مانع جریان طبیعی ادرار شود .
این وضعیت ممکن است در ادامه به عفونت یا تجمع ادرار در داخل و اطراف کلیه منجر شود .
سنگ کیسه صفرا
سنگ کیسه صفرا نیز بیماری نسبتا شایعی است .
این سنگ ها در کیسه صفرا یا مجاری صفراوی ، یعنی شبکهای از مجاری که صفرا را برای کمک به تجزیه چربی ها به روده منتقل می کنند ، شکل می گیرند .
سنگ های صفراوی معمولا از کلسترول یا رنگدانههای صفراوی تشکیل می شوند و ممکن است به صورت یک سنگ منفرد یا چند سنگ ایجاد شوند .
سنگ کیسه صفرا مانند سنگ کلیه اگر وارد یک مسیر باریک تر ، مانند مجرای اصلی صفراوی ، شود ، میتواند مشکلاتی مانند درد شکمی ، عفونت و زردی پوست و چشم ایجاد کند .
سنگ های کمتر شناختهشده در بدن
سنگ ها می توانند در نتیجه تجمع و سخت شدن مواد موجود در مایعات مختلف بدن شکل بگیرند .
یکی از نمونه های کمتر شناخته شده ، سنگ های بزاقی هستند .
بزاق توسط غددی در نزدیکی گوش و همچنین زیر فک و زبان تولید می شود .
بزاق پس از ترشح در دهان ، به مرطوب کردن غذا و بلع آن کمک میکند و فرایند هضم را نیز آغاز می کند .
سنگهای بزاقی از مواد مختلفی از جمله کلسیم ، منیزیم و فسفات تشکیل میشوند .
اگر سنگ بزاقی در مجاری گیر کند ، ممکن است مانع ورود بزاق به دهان شود و در نتیجه درد و تورم ایجاد کند .
تجمع بزاق بهخصوص اگر باعث عفونت غدد بزاقی شود میتواند باعث بوی بد دهان یا ایجاد مزهای ناخوشایند شود .
سنگ لوزه چگونه ایجاد می شود ؟
سنگ ها حتی ممکن است در لوزه ها نیز شکل بگیرند .
لوزه ها توده هایی از بافت لنفاوی هستند که در قسمت پشتی گلو قرار دارند و بخشی از سیستم ایمنی بدن محسوب می شوند .
با این حال ، همین بافت ها نسبتا مستعد التهاب و عفونت هستند .
لوزه ها دارای حفره هایی به نام (( کریپت )) هستند که ممکن است ذرات غذا و بزاق در آن ها گیر کنند .
تجمع این مواد می تواند به تشکیل سنگ لوزه منجر شود .
سنگ های لوزه معمولا نرم تر و کمتر شبیه سنگهای واقعی هستند ، اما ممکن است با گذشت زمان سفت شوند و مشکلاتی ایجاد کنند .
بوی بد دهان و عفونت های مکرر از جمله مشکلاتی هستند که ممکن است با آن ها همراه باشند .
سنگ هایی که در مکان های عجیب شکل می گیرند
برخی مواد دیگر در بدن نیز می توانند به مرور زمان سفت و سنگ مانند شوند .
برای مثال ، مدفوع ممکن است آنقدر سفت شود که تودهای سنگمانند به نام کوپرولیت ایجاد کند .
حتی بقایای جمع شده در ناف ، از جمله سلول های مرده پوست ، می توانند به مرور به توده ای سخت تبدیل شوند که به آن امفالولیت یا (( سنگ ناف )) گفته می شود .
چگونه می توان از تشکیل سنگها جلوگیری کرد ؟
خوشبختانه برخی اقدامات ساده می توانند از شکل گیری بعضی از این سنگ های آزار دهنده جلوگیری کنند یا احتمال ایجاد آنها را کاهش دهند .
مهمترین عامل ، مصرف مناسب مایعات و حفظ آب بدن است .
نوشیدن مقدار کافی آب باعث رقیق شدن ادرار میشود ، از یبوست جلوگیری میکند و تجمع باکتری ها در دهان را نیز کاهش می دهد ؛ بنابراین میتواند در پیشگیری از چند نوع سنگ مختلف نقش داشته باشد .
در مورد سنگ های لوزه ، رعایت مناسب بهداشت دهان و دندان، از جمله مسواک زدن منظم ، میتواند خطر تشکیل آنها را کاهش دهد .
رژیم غذایی نیز به ویژه در مورد سنگ صفرا که می تواند با رژیم غذایی پرچرب و چاقی ارتباط داشته باشد اهمیت دارد .
برخی عوامل خطر را نمی توان تغییر داد .
برای مثال ، زن بودن یا بالای ۴۰ سال بودن میتواند خطر تشکیل سنگ صفرا را افزایش دهد .
درباره سنگ کلیه نیز به پرهیز از برخی مواد غذایی سرشار از کلسیم و اگزالات ، از جمله محصولات لبنی ، اسفناج و ریواس ، به عنوان راهکاری برای کاهش خطر اشاره می شود .
اگر سنگ از قبل تشکیل شده باشد راه حل چیست ؟
اگر فرد به دلیل وجود سنگ دچار مشکل یا علائم قابل توجه باشد ، ممکن است برداشتن آن از طریق جراحی یا روشهای آندوسکوپی ضروری شود .
در مورد برخی سنگهای کلیه، ممکن است بتوان صبر کرد تا سنگ به طور طبیعی از دستگاه ادراری عبور کند ، یعنی از حالب وارد مثانه شود و سپس از بدن دفع شود .
گاهی پزشک از بیمار میخواهد ادرار خود را از صافی عبور دهد تا بتواند سنگ دفع شده را جمع آوری کند .
برخی سنگ های بزاقی نیز ممکن است با مکیدن لیمو برطرف شوند .
لیمو باعث تحریک شدید ترشح بزاق می شود و افزایش جریان بزاق میتواند به عبور سنگ از مجرا کمک کند .
سنگ های بزاقی و سنگ های لوزه هم چنین در برخی موارد میتوانند با استفاده از ابزار مناسب و با احتیاط خارج شوند .
در مجموع ، بدن انسان میتواند انواع مختلفی از سنگها را در بخش های گوناگون ایجاد کند .
اگرچه روش درمان هر کدام متفاوت است ، رعایت برخی عادات ساده مانند نوشیدن مایعات کافی ، داشتن بهداشت مناسب دهان و دندان و توجه به رژیم غذایی میتواند در کاهش خطر تشکیل بسیاری از این سنگ ها موثر باشد .
نوشتن دیدگاه جدید